آن‌ها پرداخته‌اند و در بحث ما داخل نمىشود ، اما برخورد بين دعوت عباسى و حركت علوى در صحنه خراسان ، يكى از آشكارترين اين عوامل است . عباسيان در آغاز كار ، سكوت اختيار كرده و با اين حركت علوى مصالحه كردند ؛ به دو دليل : اول . حركت عبد اللّه بن معاويه در ابتداى كار همان شعار عباسيان را تبليغ كرد ، كه دعوت به الرضا من آل محمد صلّى اللّه عليه و آله بود ؛ دوم . آغاز كار اين حركت علوى در فاصله‌اى دور از خراسان بود . با كنار رفتن اين دو عامل و تغيير شرايط ، عباسيان در برابر عبد اللّه بن معاويه ايستادند . نارضايتى آن‌ها از اين بود كه او به نفع خويش دعوت كرده و مركز دعوتش را هم به خراسان منتقل كرده بود ؛ جايى كه عباسيان بذرهاى دعوت خود را پاشيده بودند و آن را پرورش مىدادند تا رشد و نمو پيدا كند . ولهاوزن مستشرق ، قتل ابن معاويه را به دست ابو مسلم خراسانى اين گونه تحليل مىكند : ابو مسلم خود را به عنوان خون‌خواه يحيى بن زيد جا زده بود ؛ چرا كه ميزان تأثير اين امر را در بين مردم به خوبى مىدانست . ازاين‌رو ، ابن معاويه گمان برد اگر به خراسان برود خود را به جاى امنى رسانده است ، اما او در گمانى كه به ابو مسلم داشت دچار اشتباه شد ؛ زيرا نزد ابو مسلم يك علوى زنده ، منزلتى والاتر از منزلت علوى مرده نداشت . پس كرد آنچه را كه باعث مرگ ابن معاويه شد . « 1 » حركت عبد اللّه بن معاويه به پيدايش دو فرقه شيعى به نام جناحيه و حارثيه انجاميد . جناحيه ، « 2 » منسوب به جعفر بن ابى طالب بودند كه به جعفر ذو الجناحين شهرت داشت ، و حارثيه « 3 » منسوب به عبد اللّه بن حارث ، برجسته‌ترين داعى ابن معاويه بودند .

--> - ك : تاريخ طبرى ، ج 9 ، ص 50 به بعد / اصفهانى ، مقاتل الطالبيين ، ص 165 به بعد / نوبختى ياران ابن معاويه را اين گونه توصيف مىكند كه آنان در بين گروه‌هاى شيعى در اقليت هستند . ( فرق الشيعة ، ص 35 ) ( 1 ) . ولهاوزن ، الدولة العربية ، ص 474 . ( 2 ) . شهرستانى معتقد است ديدگاه‌هاى فرقه جناحيه ، علت اصلى ظهور آموزه‌هاى زندقه ، بخصوص آموزه‌هاى خرّميه و مزدكيه در عراق در دوره عباسى اول است . ( الملل و النحل ، ج 1 ، ص 250 به بعد ) ( 3 ) . ابو حارث زنديق بود . او به تناسخ ارواح اعتقاد داشت . و از گفته‌هاى اوست كه خداوند نورى است كه -